Cztery materiały, jedna karta systemu
PCV, drewno, aluminium i drewno z nakładką aluminiową różnią się przekrojem, nie hasłem na okleinie. W karcie szuka się Uf, wzmocnienia, przekładki termicznej i tego, jak profil zachowuje się przy nagrzaniu. Publikacja: . Aktualizacja: .
PCV
Profil z nieplastyfikowanego PVC jest wielokomorowy. Komory nie są same w sobie izolacją o stałej wartości. Liczy się cały przekrój: głębokość zabudowy, uszczelki, wzmocnienie stalowe i to, czy w komorach jest dodatkowa wkładka. Uf, współczynnik ramy, bierze się z obliczenia albo badania tego przekroju według metody z rodziny PN-EN ISO 10077, nie z liczby komór wypisanej na ulotce.
PN-EN 12608-1 dzieli główne profile okienne z PVC między innymi według grubości ścianek widocznych. Klasa A oznacza ścianki zewnętrzne od 2,8 mm, klasa B od 2,5 mm, przy określonych tolerancjach. To klasyfikacja geometrii ścianki, nie ranking „lepszości” okna i nie informacja o Uw. Cieńsza ścianka zmienia sztywność i sposób, w jaki profil trzyma zaczep okucia. Bez Uf i bez informacji o wzmocnieniu sama klasa A albo B nie wystarcza, żeby zestawić dwa systemy.
Wzmocnienie stalowe siedzi w największej komorze i usztywnia skrzydło oraz ramę. Stal przewodzi ciepło, więc jest mostkiem w przekroju, który komory miały łagodzić. W części systemów wzmocnienie jest odsunięte, pocienione albo zastąpione innym układem w wybranych profilach. Na karcie widać to w przekroju, nie w haśle „ciepły profil”.
Kolor ma znaczenie termiczne. Biały profil odbija więcej słońca. Okleina ciemna, zwłaszcza antracyt od południa i zachodu, nagrzewa się mocniej i profil wydłuża się bardziej. Instrukcje montażu często zagęszczają wtedy punkty mocowania i zostawiają luz w otworach pod łączniki. Rozstawu nie przepisuje się z jednego zdania: jest w instrukcji danego systemu. Sam temat szczeliny jest w przebiegu montażu.
Bieżąca pielęgnacja to mycie łagodnym środkiem i drożność odpływów. Rozpuszczalniki i ostre proszki potrafią zmatowić powierzchnię. Więcej w konserwacji.
Drewno
Rama drewniana jest zwykle klejona warstwowo. Warstwy ograniczają pracę drewna przy zmianie wilgotności. Gatunek — sosna, dąb, meranti i inne — zmienia gęstość, rysunek i to, jak powłoka leży na powierzchni. Nie zmienia sam faktu, że Uf czyta się z przekroju, razem z uszczelką i z okapnikiem.
Powłoka lakiernicza albo lazura jest warstwą, która starzeje się od UV i od wody stojącej na dolnym ramiaku. Lazura cieńsza pokazuje rysunek drewna i zwykle wymaga częstszego odnawiania niż kryjący lakier. To nie jest wada zapisana w Uw. To jest cykl utrzymania, który przy PCV wygląda inaczej: tam nie odnawia się powłoki co kilka sezonów, tylko pilnuje okuć i uszczelek.
Dolny ramiak dostaje najwięcej wody. Okapnik aluminiowy na drewnie odprowadza ją z wrębu, zanim wsiąknie w czoło drewna. Zatkany okapnik i zatkane odpływy robią tu więcej niż „brud na szybie”. Drewno puchnie, gdy woda zostaje. Okucie wtedy ciężko domyka skrzydło, a ludzie biorą to za wadę zawiasu.
Od strony pomieszczenia drewno żyje w wilgotności mieszkania. Zimą, przy suchym powietrzu z grzejnika i przy szczelnym skrzydle, inna jest praca niż latem. Kondensacja na szybie od pokoju nadal jest tematem nawiewu, nie gatunku drewna. Opis jest przy wentylacji.
Aluminium
Aluminium samo w sobie przewodzi ciepło bardzo dobrze. Profil okienny, który ma mieć niskie Uf, rozdziela więc kształtownik zewnętrzny i wewnętrzny przekładką z tworzywa o niższej przewodności. Głębokość tej przekładki i to, czy jest ciągła, widać na przekroju. Bez przekładki aluminium zostaje zimną ramą, niezależnie od szyby o niskim Ug.
Sztywność jest powodem, dla którego aluminium pojawia się przy dużych taflach, przy drzwiach przesuwnych i przy witrynach. Mniejszy przekrój ramy przy tej samej sztywności zwiększa udział szkła. Uw potrafi wtedy zejść, o ile przekładka i szyba są policzone razem. Samo „wąskie aluminium” bez Uf nie mówi, jaki wyjdzie wynik. Liczba albo jest w karcie, albo jej nie ma.
Powłoka proszkowa trzyma kolor inaczej niż okleina PCV. Ciemny kolor nadal nagrzewa zewnętrzną skorupę. Dzięki przekładce ta skorupa może wydłużyć się względem wewnętrznej. W instrukcji systemu są wtedy luz i sposób łączenia, które tę pracę przyjmują. Montaż „na styk” z murem tej pracy nie przyjmuje.
Drewno z aluminium od zewnątrz
Nakładka aluminiowa osłania drewno od deszczu i UV. Od strony pokoju zostaje drewno. Między nakładką a drewnem zostawia się przestrzeń, którą ma iść powietrze i woda, która jednak się dostanie. Jeśli ta przestrzeń jest zamknięta na głucho, wilgoć zostaje przy drewnie, czyli dokładnie tam, gdzie nakładka miała jej nie wpuszczać.
Uf takiego zestawu nie jest średnią „drewna i aluminium”. Jest właściwością konkretnego przekroju, z przekładką, z okapnikiem i z uszczelką. Na elewacji wygląda jak aluminium. W bilansie ciepła liczy się warstwa, która rozdziela stronę zimną od ciepłej.
Odnawianie dotyczy tu głównie uszczelek, okuć i ewentualnie powłoki od wewnątrz. Zewnętrznej lazury, której nie ma, nie ma też co odnawiać. To upraszcza cykl względem samego drewna i nie znosi kontroli odpływów.
Co zestawiać, a czego nie
Cztery rodziny da się porównać dopiero wtedy, gdy obok siebie leżą: Uf, głębokość zabudowy, liczba i układ uszczelek, rodzaj wzmocnienia albo przekładki oraz Uw całego okna dla tego samego typu wymiaru. Ug szyby jest wspólne tylko wtedy, gdy szyba jest naprawdę ta sama. Wąskie skrzydło z PCV i szeroki fix aluminiowy z inną szybą to nie jest porównanie materiałów. To porównanie dwóch różnych rysunków.
Ta sama szyba w drewnie i w PCV nadal wymaga szczeliny, podparcia i progu, który odprowadza wodę. Sposób kotwienia zależy od ściany: beton, ceramika, gazobeton, drewno i płyta prefabrykowana nie przyjmują tego samego łącznika. O kolejności czynności piszemy w przebiegu montażu, a o tym, jak rama spotyka się ze szkłem, w szybach zespolonych.
Klasa odporności na obciążenie wiatrem, wodoszczelność i przepuszczalność powietrza są deklarowane dla okna według PN-EN 14351-1, osobno od materiału ramy. Materiał ich nie „załatwia”. Na elewacji wysokiej i na zachodzie, gdzie deszcz zacina, te klasy czyta się razem z detalem montażu, nie zamiast niego.
